ویژگی های کلی فرانشیز را می توان چنین بیان نمود:

 

 

1-    اساس فرانشیز بر پایه مالکیت حقوقی است که دارای ارزش مادی و تجاری بوده، مورد حمایت قانون قرار دارند و به طور کلی تحت عنوان حقوق مالکیت فکری و معنوی قرار می گیرند. اصلی ترین مواردی که تحت شمول حقوق مالکیت فکری و معنوی قرار می گیرند، شامل: حقوق انحصاری ثبت شده، کپی رایت، علائم تجاری، نام های تجاری، طرح های صنعتی، اسرار تجاری و صنعتی و اطلاعات با ارزش هستند؛ یعنی مواردی که در تمامی تعاریف، موضوع قرارداد فرانشیز معرفی شده اند. همین ارتباط بنیادی است که باعث شده حقوق مالکیت معنوی و فکری یکی از اصلی ترین منابع قوانین و حقوق فرانشیز باشد.

2-    قرارداد فرانشیز قراردادی است مستمر، با یک همکاری دوجانبه در طول حیات آن؛ مدیریت و اجرا از سوی گیرنده ی امتیاز و ترسیم راهبرد فنی و کیفی و مشاوره و حمایت از سوی اعطا کننده ی امتیاز.

3-    دانش تجربی که جزئی ثابت در تمامی تعاریف است، به معنای آموخته ها، تجربیات، نتایج آزمایش ها، یافته های علمی، ابداعات، اختراعات و ... است که اعطا کننده ی امتیاز در طول فعالیت خود به آنها دست یافته یا با آنها مواجه شده است و باید آنها را در هنگام انتقال فرانشیز به گیرنده ی امتیاز منتقل نماید تا گیرنده امتیاز بدون نیاز به اینکه راه رفته را دوباره خود بپیماید، اقدام به فعالیت موفقیت آمیز نماید.

4-    گیرنده ی امتیاز مجاز به انجام هیچ گونه تغییری در مورد فرانشیز نیست. حفظ یکنواختی محصول در سراسر بازارها از اهداف اصلی این روش است، به طوری که محصولات ارائه شده تحت فرانشیز با محصولات اصلی هیچ گونه تفاوتی ندارند و مصرف کنندگان قادر به تمییز بین این دو نیستند.

5-    گیرنده امتیاز پس از دریافت آن، جانشین اعطا کننده ی امتیاز در منطقه ی مورد توافق و دارای حق انحصاری در آن مورد می شود و هیچ کس دیگری ( جز در صورت خلاف آن و یا با موافقت گیرنده) حق انجام آن فعالیت را در آن محدوده و سرزمین ندارد.

6-    ممکن است اعطا کننده ی امتیاز خود هیچ گونه سابقه ی فعالیت عملی در مورد فرانشیز مورد نظر نداشته باشد. این امر بیشتر در مواردی پیش می آید که اعطا کننده ی امتیاز اقدام به طراحی سیستم خاص برای بهره برداری می نماید که می تواند شیوه ای نوین در امر تجارت، اختراعی جدید، روشی نو در ارائه خدمات و ... باشد.

7-    بازرسی و نظارت مستمر از سوی اعطا کننده امتیاز، هم حق و هم وظیفه اوست که باید به منظور حفظ استاندارد ها و شکل و کیفیت محصول انجام شود، تا کیفیت بد تولیدات و خدمات باعث آسیب به شهرت صاحب حق و همچنین خود حق مالکیت معنوی نشود.

8-    سرمایه گذاری اقتصادی طرح، بر عهده گیرنده امتیاز است و اعطا کننده ی امتیاز ( جز در موارد خاص) هیچ گونه تعهد مالی بر عهده نمی گیرد و بالتبع کلیه درآمد حاصل شده نیز متعلق به گیرنده امتیاز است.

9-    اعطای امتیاز از سوی صاحب حق در قبال عوض مالی صورت می گیرد؛ به این صورت که در قبال انتقال حقوق مالکیت معنوی، در ابتدا مبلغی به عنوان حق فرانشیز از سوی گیرنده پرداخت می شود و در طول حیات قرارداد نیز اعطا کننده به طور مستمر مبلغی به عنوان حق التألیف دریافت می کند( معمولاً بین 2 تا 10 درصد).

10- شهرت جهانی، معروفیت نام و علامت تجاری، سابقه، میزان تولید و سرمایه ی صاحب اصلی امتیاز، تبلیغات وی و ... نقش بسیار مهمی در تعیین ارزش قرارداد و همچنین موقعیت آینده ی گیرنده ی امتیاز دارد.

 

منبع:

باباپور, م. (1384). تاریخچه ی فرانشیز. حوزه و دانشگاه, 61-80.