قوانین مرتبط و مندرجات قرارداد فرانشیز

 

 

قراردادهای فرانشیز اصولاً در اکثریت کشورهای جهان، قراردادهایی نامعین هستند و کشورهای کمی (آمریکا، کانادا و ژاپن) دارای قواعد  خاص فرانشیز اند و در مقابل، بسیاری از کشورهای حتی پیش رفته ی دنیا، مثل انگلیس، آلمان، فرانسه، ایتالیا، سوئیس و ... فاقد قوانین خاص فرانشیز در مورد فرانشیز هستند. در کشور های فاقد قوانین خاص فرانشیز معمولاً این قراردادها توسط قوانین مدنی و تجاری و قواعد عمومی قراردادها هدایت می شوند؛ به عبارت دیگر، می توان گفت که توافقات فرانشیز ماهیتاً و اصلاً تابع قواعد عمومی قراردادها هستند و در کشورهایی که بین قواعد مربوط به قراردادهای تجاری و دیگر قراردادها تمیز قایل می شوند، بعضی جنبه های توافق، تابع مواد قانونی خاص با دیگر مجموعه های قواعد قراردادهای تجاری اند.

در این میان آنچه فرانشیز را از دیگر قراردادها متمایز و کار را نیز تا حدودی مشکل می کند، حجم عظیم قوانین و جنبه های مختلف مرتبط با فرانشیز است؛ از جمله، در بعضی کشورها روابط بین اعطا کننده و گیرنده ی امتیاز، تحت پوشش قوانین مربوط به نمایندگی تجاری و با قوانین مربوط به توزیع کنندگان قرار دارد.

بحث دیگری که رابطه ی بسیار مهم و نزدیکی با توافقات فرانشیز دارد، قوانین مربوط به رقابت است که حتی ممکن است در اعتبار یا عدم اعتبار یک قرارداد فرانشیز دخالت داشته باشد.

قوانین مالیاتی نیز بسیار قابل توجه و تأثیر گذارند؛ زیرا مسائل مالیاتی، اغلب در شکل دهی و تصمیم گیری اشخاص نقش دارند؛ اعطا کننده ی امتیاز برای حضور در کشور میزبان، و گیرنده امتیاز برای واحد خود، در گیر مسائل مالیاتی اند.

 قوانین حمایت از مصرف کننده و مسئولیت تولید کننده هم در مورد فرانشیز موثر اند، به ویژه در جایی که امکان وجود مسئولیت اعطا کننده ی امتیاز برای محصولات و خدمات ارائه شده به وسیله ی گیرنده ی امتیاز یا گیرندگان فرعی لحاظ نشده است.

این موارد و دیگر موارد مربوط به بازار وتجارت باعث شده است که قراردادهای فرانشیز، قرارداد های بسیار حجیم، پیچیده و پر از جزئیات باشند؛ به طوری که یک قرارداد ساده ی فرانشیز توزیع، بالغ بر یکصد صفحه است.

شرایط عمومی و شکلی قراردادهای فرانشیز، مانند لزوم ثبت، کتبی بودن، زبان و ... را باید در قواعد عمومی قراردادهای داخلی و بین المللی جست و جو کرد. ولی برخی شرایط خاص مربوط به یک قرارداد فرانشیز که باید در قرارداد درج و درباره ی آنها تصمیم گیری شود، به شرح زیر هستند. لازم به یادآوری است که قانون گذاری داخلی هر کشور می تواند بنا بر نیاز ها و ضرورت تجاری خود، مسائل گسترده تر یا مختصر تری را وارد یک قرارداد فرانشیز نمایند.

1- مشخصات طرفین قرارداد به طور مفصل، شامل: نام و نشان واقعی، نام تجاری، آدرس اقامتگاه تجاری و اصلی، علامت تجاری، نامی که اعطا کننده ی امتیاز قصد دارد طبق آن در کشور یا منطقه ی جدید دست به تجارت بزند، اقامتگاه اعطا کننده در کشور مورد قرارداد، همچنین مشخصات کسی که از جانب اعطا کننده با گیرنده ی امتیاز در ارتباط مستقیم است( اگر باشد).

2- توصیف کامل تجارت مورد نظر و امتیاز مورد قرارداد، شامل: تاریخچه ی آن، ارزش آن در بازارهای جهانی، مدیریت آن، شرح اعمال لازم، و شیوه ی عمل شبکه فرانشیز و ... .

3- اطلاعات کامل در مورد تمامی وابستگان به شبکه فرانشیز، شامل: دیگر گیرندگان امتیاز و گیرندگان فرعی امتیاز از آنها، مدیران و نمایندگان و شرکت های وابسته و به طور کلی، کسانی که به طور مستقیم یا غیر مستقیم، اعطا کننده یا گیرندگان امتیاز، آنها را در رابطه با شبکه  فرانشیز کنترل می کنند و همچنین کسانی که در طول دوره ی چند ساله ی اخیر تا انتهای قرارداد در شبکه درگیر بوده و خارج شده اند.

4- اطلاعات در مورد کلیه ی دعاوی مدنی و جزایی فراگیر مطرح علیه اعطا کننده و گیرندگان و دست اندکاران شبکه ی فرانشیز.

5- وضعیت کامل حقوق مالکیت معنوی اعطا کننده که به گیرنده منتقل می شود، شامل: اطلاعات مربوط به ثبت، طول مدت اعتبار ثبت آن، حقوق اشخاص دیگر در آن (اگر باشد)، ادعاها و دعاوی مطرح احتمالی علیه آن و ... . باید توجه داشت که اطلاعات مربوط به این بند بسیار مهم است، برای مثال اگر روند ثبت حقوق مالکیت معنوی کامل نشده باشد و اقدام به انتقال آن شود و سپس این حقوق به ثبت نرسد، کل شبکه ی فرانشیز با مشکل اساسی روبرو خواهد شد.

6- وضعیت و شیوه ی تهیه ی کالا و خدمات مورد نیاز برای انجام کار، منابع آن، تهیه کنندگانی که گیرنده ملزم به خرید از آنهاست، اینکه آیا گیرنده ملزم است کالاها و خدمات را فقط از اعطا کننده ی امتیاز تهیه کند یا نه، اینکه آیا اعطا کننده ی فرانشیز و وابستگان او مبالغی از تأمین کنندگان انحصاری( احتمالی) دریافت می کنند یا خیر و اینکه آیا گیرنده، حق مراجعه به تأمین کنندگان دیگر در شرایط عادی یا اضطراری را دارد یا خیر.

7- مسائل مادی، شامل: میزان درآمد اعطا کننده، درآمد گیرندگان دیگر امتیاز در شبکه، میزان سرمایه ی در گردش شبکه، وضعیت مالی همراه با اظهارنامه های حسابرسی شده برای چند دوره ی سالانه( معمولاً دو یا سه سال)، خسارات و ضررهای احتمالی وارده، مسائل مالیاتی و ... .

8- مشخص نمودن دقیق محدوده ی عمل جغرافیایی گیرنده ی امتیاز، از منطقه، کشور، ایالت و ... .

9- وضعیت حق رقابت و انحصار گیرنده ی امتیاز در این محدوده ی عمل، مسائلی مثل اینکه آیا خود اعطا کننده حق فعالیت مستقیم یا غیر مستقیم در این سرزمین را دارد یا خیر، و حق گیرنده امتیاز در اعطای امتیاز مجدد به گیرندگان فرعی و محدودیت عمل گیرنده در خارج از مرزهای قرارداد برای رقابت و تجارت و ... .

10- مسائلی مانند طول دوره ی قرارداد ( قراردادهای فرانشیز معمولاً مقید به زمان مشخصی هستند)، شیوه ی تجدید قرارداد، چگونگی فسخ و انفساخ، شرایط قرارداد و موقعیت هایی مثل ورشکستگی.

11- چگونگی انتقال دانش فنی، دانش تجربی، تکنولوژی و ... به گیرنده ی امتیاز و روند مشاوره و یاری رسانی توسط اعطا کننده و بحث های فنی مربوط به آن.

12-  میزان و چگونگی پرداخت حقوق مالی اعطا کننده ی امتیاز، از قبیل پیش پرداخت، حق امتیاز، پورسانت فروش و ... .

13- مسائل مربوط به روند بازرسی، نظارت و کنترل که بر عهده ی اعطا کننده ی امتیاز است.

 

منبع:

باباپور, م. (1384). تاریخچه ی فرانشیز. حوزه و دانشگاه, 61-80.